32
Sy sullen aenkomen, ende 52 sijne gerechticheyt verkondigen den volcke, dat 53 geboren wort; i om dat hy 54 ’t gedaen heeft.
|
-
1
- Siet Psal. 4. op vers 1.
-
2
- Ofte, nae, van de hinde des dageraets. Sommige houden’t voor een musicael instrument, daer op men desen Psalm moeste spelen; andere, voor de eerste woorden van een seker Liedt, onder de Ioden te dier tijt bekent, daer nae dese Psalm gesongen zy. Daer zijnder oock die ’t aldus verduytschen: in, ofte, tegen de kracht des dageraets, meynende dat dese heerlicke prophetie van Christi lijden, doot, ende opstandinge, etc. den Priesteren ende Leviten gegeven zy, om alle morgens met het aenbreken des dageraets in Godts huys gesongen te worden. Andere duydent op Christum, die by een hert vergeleken wort, Cant. 2.9, 17. ende 8.14. ende des morgens seer vroech uyt den grave is opgestaen: gelijck de opstandinge de mogenstont genoemt wort. Psal. 49.15. waer van de verstandige Leser sal mogen oordelen.
-
a
- Mathh. 27.46. Marc. 15.34.
-
3
- Hoe wel eenige dingen in desen Psalm mede op David, als Christi voorbeelt, bequamelick konnen gepast worden, so blijckt nochtans klaerlick uyt de vier Euangelisten, datse meest alle principalick ende eygentlick inde persoon des Heeren Christi, onses eenigen Messiae, zijn vervult, ende dat, dien volgens, David door den prophetische Geest onsen Heere Christum, als hier selfs tot sijnen Vader sprekende, heeft ingevoert.
-
4
- Dit geeft te kennen eene schrickelicke beroerte des herten, voortbrengende een sterck geroep. Vergel. Iob 3.24. Psal. 32.3. ende 38.9. ende siet Matt. 27.46. Hebr. 5.7. dit alles heeft de Heere Christus geleden, als onse borge, dragende den toorn Godts van wegen onse sonden, ende voor deselve volcomelick betalende.
-
5
- Ofte, voor my is geene stilte. D. ick houde niet op, ruste niet van klagen, ofte, doch ick bekome geene stilte, dat is, ruste, al schoon ick roepe, mijn lijden houdt niet op.
-
6
- D. in u huys, het welcke de plaetse is, daer u volck uwen naem prijst, van wegen de genadige hulpe ende verlossingen, die ghy aen haer pleecht te bewijsen. And. nochtans zijt ghy heylich, sittende, (dat is, altoos blijvende) ô ghy lofsangen (de menigerley ofte volkomen lof) Israëls. Vergel. Deut. 10.21. Ierem. 17.14.
-
b
- Psal. 25.3. ende 31.2. Iesa. 49.23. Rom. 9.33.
-
7
- Dat is, gelijck een worm. dat is, seer swack ende krachteloos, gantsch niet geacht, ende als onder voeten getreden, als volgt. Vergel. Iob 25.6. Iesa. 41.14.
-
8
- Hebr. een verachte des volcks.
-
9
- And. sy strecken de lippe. Hebr. eygentlick sy openen met de lippe.
-
10
- Siet 2.Reg. 19. op vers 21.
-
11
- Hebr. wentelen, ofte, rollen op den HEERE, dat is, hy heeft sich selven, ofte, sijnen wech (als Psal. 37.5.) ofte sijne sake, d’uytkomste sijnslijdens, den Heere bevolen, opgedragen, opgegeven, (als wy oock gewoon zijn te spreken) vastelick betrouwende op hem: als wanneermen yets ergens henen rolt, daer ’t bewaert sal blijven liggen, ofte, yets op yemant schuyft, die het wel machtich is op sich te nemen, ende te dragen, ofte te redden. Vergel. Psal. 55.23. Prov. 16.3. 1.Pet. 5.7. alwaer diergelijcke lieflicke manieren van spreken gevonden worden.
-
12
- Des hy sich beroemt: alsoo spreken sy spotscher wijse.
-
13
- Dit is eene antwoorde op de voorgaende spotterije der godtloosen, vol zijnde van vertrouwen.
-
14
- And. in sekerheyt, ofte, behoudenisse gestelt.
-
15
- D. uwe sorge ende bewaringe bevolen: eene gelijckenisse genomen van een vroet-vrouwe ofte eene voetster, die het nieuw geboren kint op de knien, ofte in haren schoot, ontfangt ende koestert.
-
16
- Ofte, groote, machtige, varren. verstaet de overste des Ioodschen volcks, zijnde als stercke, lijvige, vette ossen, ende wreede stootende stieren.
-
17
- Het Hebr. woort beteeckent eygentlick, stercke, machtige, maer wort oock genomen voor stieren, ossen, ofte bullen, als afgenomen wort uyt Iesa. 34.7. Siet oock Psal. 50.13. ende 68.31. Ierem. 47.3. (alwaer’t voor stercke guylen genomen wort) ende 50.11.
-
18
- Siet Deut. 32. op vers 14. ende Ezech. 39.18. Hos. 4.16. Amos 4.1.
-
19
- Hebr. als ofmen seyde: kroons-wijse omgeven, ofte, besett.
-
20
- Vergel. Iob 16.10. Thren. 2.16. ende 3.46.
-
21
- D. mijne krachten vloeyen wech, als water datmen uytstort.
-
22
- Siet Deut. 1. op vers 28. ende 20.8. ende Iosu. 7.5. ende 14.8. Psal. 68.3, etc.
-
23
- Soo dat ick kommerlick spreke. siet Iob 29.10. Psal. 137.6. Ezech. 3.26. ofte, van wegen droochte ende grooten dorst. Siet Ioh. 19.28.
-
24
- D. in sulcken staet, dat ick ben als een doode, diemen sal mogen begraven. Sommige houden’t voor eene gelijckenisse, genomen van Campioenen, die uytgeworstelt hebbende, ende gantsch krachteloos geworden zijnde, in’t stof, als doode, daer henen vallen.
-
25
- Verst. de Hoogepriesters ende Schriftgeleerde, mitsgaders het snoode gespuys der Ioden ende soldaten, die de Heere Christus by honden vergelijckt, vermits hare snoodicheyt, onreynicheyt, ende dulle rasernije tegen hem. Vergel. Iob 30.1. Psal. 59.7, 15. Prov. 26.11. Mat. 7.6. Phil. 3.2. Apoc. 22.15. siet oock 2.Sam. 3. op vers 8.
-
e
- Matt. 27.35. Marc. 15.24. Luc. 23.33. Ioh. 19.23, 37. ende 20.25.
-
26
- D. sy hebben mijne handen ende voeten doornagelt.
-
27
- Door dien sy aen’t kruys soo zijn uytgereckt, datse (als uytstekende) souden getelt konnen worden.
-
28
- Ofte, aen my, T.w. haren wensch, dat is, sy nemen haren lust ende vermaeck daer in, datse mijn lijden met hare oogen mogen aenschouwen. Vergel. Psal. 35.21. ende 37.34. ende 54.9. ende 59.11. ende 92.12. ende 118.7.
-
f
- Luc. 23.34. Ioh. 19.24.
-
29
- D. mijn persoon, ofte, leven, ende soo in’t volg. siet Gen. 12. op vers 5. ende 19. op vers 17.
-
30
- D. van desen scherpen ende bitteren strijt, dit vyantlick ende dootlick gewelt, dese wreede vervolginge, ende verwondinge, ja den doot selfs: gelijck het woort sweert somtijts genomen wort voor alsulcke gevolgen van sweert ende oorloge. Siet Ier. 25. versen 16, 27, 29. Ezech. 38.21, etc.
-
31
- Ofte, eenige, eenlicke, dat is, mijne ziele, die, als een eenich kint, (waer van dit woort oock elders gebruyckt wort, als Genes. 22.2. Iud. 11.34, etc.) alleen, ende van alle hulpe ontbloot is: alsoo wort het Hebr. woort oock gebruyckt Psal. 35.17. Vergel. oock Psal. 25.16. ende 68.7.
-
32
- Hebr. van de hant. Siet Iob 5. op vers 20. honts. dat is, der honden, siet op vers 17. men kan hier ende in’t volg. vers oock verstaen den Duyvel, die een Prince deser werelt genoemt, ende by een briesschende leeuw vergeleken wort, Iohan. 14.30. Ephes. 6.12. 1.Pet. 5.8. siet het volgende vers.
-
33
- D. verhoort ende verlost my van de hoornen, etc. Alsoo worden dickwijls by den Hebreen twee woorden onder een verstaen. Vergel. Gen. 12. op vers 15. Num. 17. op vers 5. And. want ghy hebt my verhoort, etc. ofte, Ia ghy hebt my verhoort.
-
34
- Die seer sterck, wilt, wreet ende onbetemmelick zijn. Num. 23.22. Iob 39.9, etc.
-
35
- Uwe trouwe, waerheyt, ende goedicheyt, roemen by mijne discipulen, ende die door haer woort in my gelooven sullen. siet Hebr. 2.10, 11, 12. ende vergel. Ioh. 20.19, 26. Act. 1.4, 6. 1.Cor. 15.6.
-
36
- Alhoewel mijne bedrucktheyt, ofte elende sodanich was, dat de menschen my daerom verachteden ende eenen afkeer van my hadden, so en heeft Godt nochtans daerom my niet verworpen noch verfoeyt.
-
37
- Hebr. uyt u. dat is, ghy sult de materie mijns lofs zijn.
-
38
- Van danckbaerheyt tegen Godt.
-
39
- Hebr. tegen over de gene, die hem vreesen.
-
40
- Siet Psal. 10. op vers 17.
-
41
- Met den Heere Christo ende sijne verdiensten door geloove gemeynschap hebben. Vergel. Psal. 132.15. Cant. 5.1. Luc. 1.53. Iohan. 6.54, etc.
-
42
- O ghy sachtmoedige, ghy die den Heere soeckt.
-
43
- Met geestelicke blijtschap vervult zijnde. Siet Psal. 69.33. Iohan. 16.22.
-
44
- Prophetie van de bekeeringe der heydenen, waer in het woordeken, alle, niet moet verstaen worden van alle inwoonderen der aerde, rijcke ende arme, hooft voor hooft, maer van de uytbreydinge der gemeynte ende menichte van Godts volck onder den nieuwen Testamente, uyt allerleye natien, sonder onderscheyt, als de sake selfs uytwijst. Vergel. Ioh. 10.16. ende 11.52. Actor. 2.39, etc.
-
h
- Psal. 2.8. ende 72.11. ende 86.9.
-
45
- Ofte, komt den HEERE toe.
-
46
- D. rijcke, machtige, als Psal. 78.31. Iesa. 10.16. Ezech. 34.20. de sin is, datter van beyden, rijcke ende vermogende, (als Psal. 45.13. ende 72.10. Ies. 49.23, etc.) oock arme ende elendige onder de heydenen sullen zijn, die haer tot Christum sullen bekeeren. siet 1.Cor. 1.26, etc.
-
47
- D. die slecht van conditie, ofte in de uyterste vernedertheyt, ofte noot zijn. Vergel. Iob 30.19. Psal. 44.26. ende 113.7. Ies. 29.4. ende 47.1. Thren. 3.29.
-
48
- Die in doots gevaer is, ’tzy door hongers noot, kranckte, vervolginge, ofte andersins, item die in hem selven, vermits sijnen sondigen staet, niet als den doot verdient heeft, ende geen middel noch macht en heeft, om sijne ziele te behouden, sal in demoedicheyt door geloove sijnen troost in Christo soecken, ende hem aenhangen, als zijnde d’eenige toevlucht in alle lichamelicke ende geestelicke nooden.
-
49
- Dat is, de kinderen ende nakomelingen der geloovigen, ofte, een zaet, Christi zaet: sulcx datter altijt zijn sullen, die den Heere Christum sullen aennemen, ende dienen, die oock kinderen genoemt worden, de welcke Godt Christo geeft. Hebr. 2.13. uyt Ies. 8.18. ende, sijn zaet. Iesa. 53.10.
-
50
- Ofte, toegerekent worden, dat is, opgeschreven ende gerekent onder Christi volck ende kercke. Vergel. Psal. 87.4, 5, 6.
-
51
- And. tot een geslacht. dat is, tot, ofte, voor een volck des Heeren: vergel. Psal. 14.5. Godt is by het geslachte der rechtveerdigen, ofte, het rechtveerdich geslacht, dat is, volck. Siet oock onder Psal. 24.6. ende 73.15. Vergel. Matth. 12.39. Actor. 2.40.
-
52
- Door het Euangelium geopenbaert. Siet Rom. 3.21, 22, etc. Phil. 3.9. ofte, sijne gerechticheyt, dat is, sijne trouwe ende waerheyt in’t houden sijner beloften van de beroepinge der heydenen.
-
53
- Ofte, geboren sal worden, dat is, haren kinderen ende nakomelingen, die nae haren doot een volck Godts sulen uytmaken, ende door Godts Geest wedergeboren worden.
-
54
- Dit wonder-werck der genade, dese gerechticheyt, ende salicheyt alleen bereyt, gewrocht ende uytgevoert. And. om dat hy [het (te weten volck)] gemaeckt heeft, als Psal. 100.3. hy heeft ons gemaeckt (ende niet wy selven) sijn volck, ende schapen sijner weyde.
|