N^o 1304.
M. Campani à Christiaan Huygens.
2 décembre 1664.
Appendice I au No. 1303.

La lettre se trouve à Leiden, coll. Huygens.
Chr. Huygens y répondit par le No. 1332.

Clarissimo doctissimoque Viro Domino Christiano Hugenio Mattheus Campanus S.P.D.

Perhumanissimas litteras tuas1) (Vir Clarissime) paucis ante diebus accepi ab Illustrissimo Domino Michaeli Angelo Riccio Viro doctissimo; qui mecum maximè tibi gratulatur oculari nunc demonstratione per fratris mei2) telescopia ingeniosissimam tuam Saturni hypothesim manifestam fieri.

De tam patente iam annulo quid Clarissimus Pater Fabrius senserit, à me poscis. Ingenuè respondeo, ipsum diu negasse ueritatem nostri phaenomenis: Imo ab eodem scriptum3) reperio, hanc phasim tanquam spuriam atque oculorum et lentis, malae tornatae, ludibrium reputari; ac inde tuam pariter corruere hypothesim: sumpto argumento à differentia latitudinis Ellypsium Saturni phasium à te et nobis delineatorum. Is porrò complurium testium magnorumque Virorum, ac Principum phasis nostrae nouitatem clarè intuentium authoritate euictus, palinodiam cecinit: Et qui antea Saturnium Systema tuum, et certissimam fratris mei obseruationem constanter negauerat; modò (ut audio) euulgare non desinit, manifestum iam nostris telescopijs annulum, per eadem sui familiaris4) organa, ac etiam breuiora hoc tempore sensim uideri, per quem uberrimam hactenus (loco Annuli) globulorum, seu satellitum circa Saturnum sobolem pro certò constituerat. Sed nescio quo Artis Dioptricae arcano talia fiant telescopia, quae intuentium Amicorum oculos et animos in tam diuersa distrahant; Mirabile profectò Inuentum!

De Torno ad exactissimas lentes efformandas absque formis sphaerice cauatis, à fratre meo foeliciter inuento meam fidem iterum exposcis.

Id ipsum non semel, sed millies si opus fuerit candidè affirmo. Absit uerò ut aliquo uano ficmento te, aliosque deceptos teneam.

Vnum moneo, vir doctissime: Tubo fratris mei 25 palmos, seu 16. è uestris pedibus non excedente, non solum Saturni annulum cerni clarè et distinctèa); sed

etiam mediceas umbras faciem Jouis perambulantes non semel à Clarissimo Domino Cassino fuisse adnotatas, prout is prope diem in lucem edet cum nonnullis alijs obseruationibus suis accuratissimis5).

Aliam ad te mitto schedam6) nouae Obseruationis Saturni, et Jouis: In altera7) enim, quam accepisti à Clarissimo Slusio8) aliqui celatoris errores irrepserant, quos Author propria manu emendare curauit ad formam phasium à se tempore obseruationis delineatarum. Inde tamen eam tantummodo partium obiecti proportionem eruas uelim, quam nos cum Viris amicis et doctis sola oculari aestimatione deprehendere ualuimus.

Tuam Dioptricen non parum Viris ingeniosis profuturam uehementer expectamus. Clarissimi Pater Daniel Bartholus, et Dominus Cassinus salutem tibi reddunt quam plurimam, et meus quoque germanus frater. Vale literariae Reipublicae bono: Et me ama, ut ipse te diligo atque ueneror. Scribebam Romae, à qua per duos circiter menses absens eram, quando huc tuae literae iam peruenerant. IV Nonas Xbris 1664.

Breuiori ac securiori uia ad me literas mittere poteris, si inter alias ex Germania Societatis Jesu literas, eas inscriptas dabis Reuerendissimo Patri Danielo Bartholo Societatis Jesu hic Romae in Domo professa degenti.