Oeuvres complètes. Tome XV. Observations astronomiques
(1925)–Christiaan Huygens[p. 145] | |
XV9).
| |
[p. 146] | |
1684. 3 Jan. Saturnum observavi ut supra. Comes videri non poterat, impediente lunae pridie plenae lumine.
d. sat. 8 Jan. h. 12.
[Fig. 174.]
Comes in maxima distantia, revera ad sinistram. Jupiter ut ante, omnes comites ad dextram, duo admodum propinqui. h. 12½. In media Ensis Orionis, nebula non poterat videri propter lunam jam
[Fig. 175.]
exortam. Sed ubi olim1) tres stellulas inter se proximas telescopio 23 pedum2) observaveram nunc quatuor conspiciebam, hoc modo dispositas [Fig. 175].
24 Jan. hora 11½. Comes Saturni positus ut 8 Jan. Jovis 3 tantum comites cernebantur.
Hagae. 1684. 5 Maj. h. 9½. die Veneris. Presente fratre Constantino Zelemio3).
[Fig. 176.]4)
Tres Saturni Comites clare conspecti. Telescopio pedum 345) sine Tubo. Pupilla angusto foramine nunc primum arctata6), et circulo 10 pollicum lenti majori circumdato, quibus lux ab aere extrinsecus adveniens excluditur7). Lentem ipse mihi confeceram8). | |
[p. 147] | |
Eodem tempore.
[Fig. 177.]
Jupiter cum tribus satellitibus hoc positu, de quarto non bene memini an fuerit in puncto a, an in b.
hora 8½9).
[Fig. 178.]
Venus parte orbis deficiens nondum tamen bisecta. Propter nimium lumen et vapores aëreos non cernebatur admodum distinctè, sed undulante circumferentia et varie colorata. Vitrum colore aut fuligine infectum hic aliquatenus mederi potuisset.
22 Maj.
[Fig. 179.]
[Fig. 180.]
Hac vespera primum usus sum instrumento
[Fig. 181.]
novo10) ad lentem ocularem commodius collocandam. Venus ut ante, sed nunc melius, vitro duplici intus fumo inducto. | |
[p. 148] | |
[p. 149] | |
1684. 4 Jun. h. 10.
[Fig. 185.]
Saturnus cum comite meo, qui vix conspiciebatur ob propinquitatem, et crepusculi nimiam lucem. figura ♄ eadem quae 5 maj depicta cernitur.
[Fig. 186.]
Jovis 3 tantum comites apparebant, hoc positu circiter. aderant Schulenburgius13), et Biracius14).
[Fig. 187.]
Venus fere dichotoma.
5 Jun. h. 10.
[Fig. 188.]
Jovis comites omnes ad dexteram, hoc est revera ad sinistram. aderant Glaude15), Baile16), Birac17).
29 nov. 1684. hora 6. m.
[Fig. 189.]
| |
[p. 150] | |
[Fig. 190.]
Oculi judicio. distantia inter ♀ et ♃ circiter 4 gr. automaton1) ♀m cum ♃e longe propius conjunctos ostendebat, credo quod jovem non quousque debuerat promovebat. Hujus enim motus se correxisse Ephemeridum parisinarum2) auctor3) testatur. Et distantia ♀ a ♂ satis recte in automato cum coelo conveniebat.
2. dec. 1684. hora 6½ m.
[Fig. 191.]
Brachia saturni, quemadmodum expectabam, valde exilia reperi. sed tantum telescopio 13 pedum uti licuit. Comes a me deprensus a sinistro latere satis procul remotus cernebatur, sed obscure propter lunae splendorem.
[Fig. 192.]
1684. Hagae. 24 dec. hora 6 mane. Saturnus biduo ante stationem observatus telescopio meo pedum 344), absque tubo. Comes ad dextras partes in maxima distantia. nempe inverso positu. Brachia utrinque valde exilia et luce obscuriori cernebantur quam planetae globus, qualia ex hypothesi mea5) expectabam. Hinc paulatim lucis aliquid et latitudinis recuperabunt | |
[p. 151] | |
per menses aliquot, ac deinde denuo minuentur, penitusque evanescent mense Julio anni instantis 1685, nec nisi sub finem ejus anni renascentur6).
[Fig. 193.]
Jovis tres comites ad dextram.
1685, 5 Jan. hora 11.
[Fig. 194.]
Brachia ut ante, vel paulo etiam exiliora. aderat frater Zelemius cum uxore7).
11 Febr. h. 10¼.
[Fig. 195.]
Brachia exilia sed tamen clariora paulo quam observatione praecedenti. Lente 43 ped.8) sine tubo. aderat frater Zelemius9).
13 febr. hora 11.
[Fig. 196.]
| |
[p. 152] | |
28 febr. die mercurij. Brachia ut ante fere. Comes meus 2, et Cassinianus 1,
[Fig. 197.]
facile conspecti. Videbar mihi etiam in a propiorem quandam stellulam percipere, sed plane hoc affirmare non audebam. Ad b alia item stellula apparebat; sed cum meo comite clarior esset, et ab eo latere ♄ ubi Cassini extimus cerni non solet1), fixam fuisse existimo. Observabam lente 61 pedum, fratris Zelemij2) manu expolita.
[Fig. 198.]
In Jove tres zonae obscurae quarum infima latior caeteris.
1685. 28 Martij h. 9.
[Fig. 199.]
ad a stellula è fixis ut puto. aderant De Case3), pater et filius, cum fratre Zelemio2). Utebar lente 61 pedum quam ipse mihi paraveram. | |
[p. 153] | |
1 Apr. Lentibus meis4) et fr. Zelemij pedum 615).
[Fig. 200.]
Linea obscurior per medium discum, cum brachiorum infimo tractu continuata, manifesto apparebat. quae debuit esse annuli superficies exterior ut ex positu ♄ collegi. Lux brachiorum paulo quam disci ipsius hebetior.
[Fig. 201.]
In Jove zona obscura maculas duas habebat paulo magis nigricantes a et b quas etiam 28 martij, observasse me memini, sed tunc fere aequaliter utrinque a circumferentia distantes. Comites 4 apparebant, quorum extimus ad dextram, valde procul.
2 Apr. h. 12 noctis. Lentibus meis pedum 61 et 856).
[Fig. 202.]
Meus comes cum interiore Cassini facile conspiciebantur. at exterior non comparebat. sed stellula quaedam ad a, quae fixa ut puto fuit atque eadem forsan quae die | |
[p. 154] | |
precedenti pro comite illo habita, quod amplius examimandum. Saturnus certe retrogradus hoc tempore ac 4′ scrupula prima1) quotidie retrorsum incedens.
1685. Eadem nocte 2 Apr.
[Fig. 203.]
In zona Jovis obscura, quae praecipuae latitudinis, umbra comitis, ut puto interioris, cernebatur, idque vix nisi lente 84 pedum2). quam hac vice optimam esse expertus sum. Tres tantum reliqui comites comparebant.
11 April. h. 9½.
[Fig. 204.]
Apud Saturnum solus comes meus conspiciebatur, supra brachij sinistri cuspidem positus. quem tam propinquum ♄o nunquam ante videram. Utebar lente mea 61 pedum. aderat fr. Zelemius3) cum D.o Covelio Anglo4).
[Fig. 205.]
Jovis comites sic. Zonae ut 2 Apr. | |
[p. 155] | |
[Fig. 206.]
Luna dichotoma, ut nunquam ante melius clariusve, observata, quod vapores nulli impedirent. Versus cornu inferius (revera autem superius) circiter quarta parte diametri sursum pergendo, animadvertebam maculam quandam subfuscam, è qua fossa exibat AB ad cavum exiguum B ducta, atque inde porro ad C progrediens5). Experiebamur ocularias lentes 4 poll. et 4½6); quam posteriorem ego praeferebam, ut praestantioris effectus.
21 Apr. h. 97).
[Fig. 207.]
Meus comes cum Cassiniano intimo8). Aderat Schulenburgius9). Interior ille non nisi opposito ad pupillam exiguo foramine conspiciebatur10).
Festo paschatis 22 Apr. h. 9½7).
[Fig. 208.]
Meus comes tantum. Aderat d'Abadie11) nobilis gallus. dicebat se Jovem Lunae plenae magnitudine cernere12) alij non tantum. Etsi revera plus quam triplo majore diametro appareat13). | |
[p. 156] | |
[Fig. 209.]
Ad a et b maculae obscuriores supra zonam obscuram paulum eminebant. Praesertim ad b. Eaedem puto quae 1 Apr. nempe post 48 circuitus1). Comites jovis omnes ad sinistrum latus.
23 Apr. h. 9½.2)
[Fig. 210.]
Comes meus cum Cassini intimo, qui etiam sine pupillae arctatione3) conspiciebatur, ob insignes tenebras. Zona Jovis latior, nunc aequabili fere obscuritate ubique praedita. Nisi quod admota lente 84 pedum4), circa a paulo intensior videbatur.
[Fig. 211.]
Comites Joviales duo ad dextrum latus, unus procul distans ad sinistrum, quartus non comparebat. Jovis orbis hisce observationibus, (atque ita semper ut puto) non plane rotundus sed ellipticus nonnihil, longiore diametro quae est secundum zonas ad Eclipticam5). Saturnum non poteram lente 84 pedum inspicere, sed tantum 616), quod malus tantum 61 pedes altus esset, stella vero haec altè ab horizonte exstabat. | |
[p. 157] | |
1685. 23 Maj. h. 9½.
[Fig. 212.]
In Jovis zona superiori e tribus macula quaedam ad a conspecta quam nunquam ante observaveram nec quisquam alius quod sciam. Utebamur lente 85 pedum, quam fecerat frater Zelemius7). Saturni brachia multo obscuriori luce quam globus ipse. Comes meus ad latus sinistrum. Omnia scilicet ut in telescopio eversa. Linea nigra medium saturni globum dividens manifestior quam superioribus hujus anni temporibus8), quam puto ipsam annuli esse superficiem, oblique objectam, et exigua luce a sole illustratam, quae comparatione ejus qua globus effulget, umbrae instar appareat.
[Fig. 213.]
25 Maj. h. 9½.
Macula Superior nunc hoc positu. puto enim eandem esse, post 4 circuitiones et horas circiter octo hue reversam, siquidem 10 fere horis singulae Jovis conversiones fiunt ut Cassinus comperit1). Posset et nubes esse macula ista siquidem sequentibus observationibus aliquot non comparuit. | |
[p. 158] | |
hora 10, 25 Jun. 1685. telescopio pedum 611).
[Fig. 214.]
Saturni jam humilis, brachia adhuc visa, sed perobscura, licet eadem qua prius longitudine2). Linea qua jungebantur erat evidentissima eaque nil aliud esse potuit, hoc annuli positu, quam ipsa superficies ejus, obliquis solis radijs tenuiter illustrata.
20 Febr. 1686. h. 11.
[Fig. 215.]
Saturnus cum tenuibus brachijs. Comes meus intervallo maximo aut paulo minore aberat.
[Fig. 216.]
Sond. 5 Maj.3) Observè dans la lune une fosse courbee irregulierement aupres d'un rond enfoncè qui est fort clair4).
27 Maj. 1686. h. 11.
[Fig. 217.]
Brachia Saturni qualia observatione superiori, sed obscuriora erant Saturni corpore, quod linea nigricante1) medium secabatur. Comes meus in maxima dist. sinistrorsum. Observabam ♄ telescopio ped. 605) aderant Nienrodius cum uxore6) J. Pergens7). &c. | |
[p. 159] | |
[Fig. 218.]
Jovem telescopio ped. 1228), media zona clarior erat corpore reliquo. Parte superiori (revera inferiori) macula quaedam cernebatur quae semihorae spatio circiter ex a in b transierat. forsan eadem9) quae anno superiori, 23 et 25 Maji annotata10). Comites bini ab utroque latere adstabant. Discus jovis non prorsus rotundus sed latior secundum zonarum ductum apparebat11).
[Fig. 219.]
30 Maj. 1686. h. 10.
In Jovis orbe umbra satellitis proximi conspecta telescopio meo 122 pedum12). semihorae circa tempore ex a in b progrediebatur. macula quae in superiori observatione notata est nunc non apparuit. Reliquorum satellitum duo ad dextram, unus procul ad sinistram. Is vero cujus umbra cernebatur ipse non comparebat. | |
[p. 160] | |
[Fig. 220.]
Umbra in disco lunae dichotomae. In Luna dichotoma, haud procul a latere crescente, umbra quaedam in rectissimam lineam extensa cernebatur, sole a regione A lucente1). Hanc non memini alias animadversam. Videndum an reditura.
31 maj. h. 10. Eadem umbra ξιφοειδησ2) in luna observata sed tenuior quam pridie, quod rationi consentaneum.
[Fig. 221.]3)
ad N umbra globi in annulo cernebatur. Situs est inversus ut in Telescopio. Ao 1693. 24 Aug. h. 9 vesp. Hofwici4).
Saturnus observatus telescopio 44½ ped.5) tubo constructo quadrato ex tabulis abiegnis, ac supenso ex centro gravitatis, cum pondere lapidis tantundem pendentis ex altera mali parte6). Ad oculum erat fulcrum qua- | |
[p. 161] | |
[Fig. 222.]
Erat Saturnus humilis admodum. ternis pedibus insistens. Brachium AB [Fig. 223] non tantum sursum ac deorsum secundum erectum asserculum CD movebatur sed et ad A flecti ac cochlea firmari poterat, ita ut ad horizontem inclinaretur, qua ratione stellam facile erat, semel repertam, ![]() [Fig. 223.]
sequi per obliquum ascensum aut descensum. Mensulae CD cubitis inniti licebat. alta erat pedes 3¾. | |
[p. 162] | |
1694. 4 Febr.
[Fig. 224.]1)
[Fig. 225.]
Venus, sed multo major futura si expressa esset ratio ejus ad apparentem magnitudinem Martis. maculas nullas in Venere percipere potui. Sed valde aequabili superficie apparebat. | |
[p. 163] | |
|






















































